คำสอนแสนสนุกผ่านการละเล่น

คำสอนแสนสนุกผ่านการละเล่น

ถ้าย้อนนึกไปเมื่อเรายังเด็ก เด็กที่ผูกจุก ผูกแกะ ตาโตแป๋วๆ เสียงเล็กๆ เล่นกับเพื่อนอย่างสนุกสนาน ไม่ว่าจะเด็กผู้หญิง เด็กผู้ชายหรือเด็กที่ไหนต่างต้องเคยละเล่นหม้อข้าวหม้อแกง ลุ้นตัวโก่งกับเพลงจ้ำจี้มะเขือเปราะ หรือวิ่งจนหอบไปกับรีรีข้าวสาร ซึ่งแท้จริงแล้วเพลงที่เพี้ยนคำไปมา ร้องตรงบ้างไม่ตรงบ้าง แต่ไม่ว่าอย่างไรเรื่องสนุกเหล่านี้กลับมีความหมาย ข้อคิดและคำสอนซ่อนอยู่อย่างแนบเนียน

หม้อข้าวหม้อแกง เลียนแบบชีวิตเด็กตัวโต

การเล่นสมมติที่หยิบเอาภาชนะต่างๆ มาเป็นหม้อ กระทะ เด็ดดอกไม้ ใบไม้ ต้นหญ้าเป็นวัตถุดิบ ผัดทำกับข้าว ทำขนม หยอดเป็นขนมครก ค้าขายกับเพื่อนบ้านที่มาร่วมวงอาศัยอยู่ละแวกเดียวกัน

บางครั้งเราเป็นค้าขาย บางครั้งซื้อ หรือทำเอง ทั้งหมดนี้ดูเหมือนเป็นเรื่องสนุกง่ายๆ ตามประสาเด็กๆ แต่กลับเป็นเรื่องสมมติที่ช่วยให้เด็กน้อยได้รู้จักการอยู่ร่วมกันกับผู้อื่น รู้จักการไกล่เกลี่ย ต่อรองเมื่อทำมาค้าขายกัน และเป็นการเลียนแบบชีวิตผู้ใหญ่อย่างเราๆ ออกมาในรูปแบบที่น่ารัก และสดใสกว่าเยอะ

จ้ำจี้มะเขือเปาะ บทเพลงที่มีคำสอนแฝงไว้อย่างลึกซึ้ง

จ้ำจี้มะเขือเปราะ คือการจ้ำจี้ จ้ำไช เมื่อถูกกระทำเช่นนี้ย่อมต้องมีความขมขื่นเหมือนกินมะเขือนั้น

กะเทาะหน้าแว่น ผู้ที่ถูกจ้ำจี้จ้ำไชอาจใส่แว่น จึงต้องกะเทาะแว่นออกก่อน เพื่อให้มองเห็นภาพตามความเป็นจริงนั้น

พายเรืออกแอ่น เมื่อถูกจ้ำจี้จ้ำไช คงต้องพายเรือหนีไปแน่ พายเรือหนีไปในห้วงโอฆสงสาร ในภาษาบาลีแปลว่าเวียนว่ายตายเกิดในห้วงกิเลส

กระแทกต้นกุ่ม คือการพายเรือไปอย่างกระท่อนกระแท่น สร้างความน่าเวทนาแก่ผู้พบเห็น

สาวๆ หนุ่มๆ อาบน้ำท่าไหน อาบน้ำท่าวัด เปรียบเป็นคนที่ทำความดี แต่ไม่ละความชั่ว เหมือนคนอาบน้ำ แต่ไม่แต่งตัว

เอาแป้งที่ไหนผัด เอากระจกที่ไหนส่อง เยี่ยมๆ มองๆ แป้งที่ไว้ทาหน้า ฉาบตัวแทนคุณงามความดี ซึ่งเรามีความดีนั้นแล้วหรือยัง กระจกคือกัลยาณมิตร ไว้ส่องความดีเลวของเรา มองว่าแป้งที่เราผัดนั้นงามหน้าแล้วหรือไม่

นกขุนทองร้องกรู๊ เปรียบเหมือนข้อหนึ่งในโลกธรรมแปดนั่นคือคำสรรเสริญ ซึ่งย่อมคู่กับคำนินทา หากเราไม่ใส่ใจคำนินทาก็เป็นเพียงเสียงนกเสียงกา

รีรีข้าวสาร เล่นสนุก ถูกสอนไม่รู้ตัว

รีรีข้าวสาร คำสอนที่สอนให้เรารู้จักรูปทรงของข้าวสารว่ามีลักษณะเป็นวงรี เพื่อที่จะแยกข้าวสารออกจากสิ่งที่ปะปนมา อย่างกรวดหรือเม็ดทราย

สองทะนานข้าวเปลือก ทะนานคือที่ตวงชนิดหนึ่งทำจากกะลามะพร้าว 20 ทะนาน เท่ากับ 1 ถัง หรือข้าวสาร 15 กิโลกรัม และข้าวเปลือก 2 ทะนาน เท่ากับ ข้าวสาร 1 ทะนาน
เลือก (เรือก) ท้องใบลาน เมื่อสมัยก่อนเรายังไม่มีกระดาษให้จดบันทึกจึงต้องเลือกใบลานมาใช้แทน หากแก่ไปก็แตก อ่อนไปก็เขียนไม่ได้ หรืออีกความหมายคือลอกท้องใบลานส่วนที่แข็งออก เพื่อให้นิ่มและสานเป็นรูปต่างๆ ง่ายขึ้น

คดข้าวใส่จาน คดข้าวก็คือการตักข้าวจากหม้อหุงข้าวขึ้นมาใส่จานให้ดี ระวังไม่ให้หกเลอะเทอะ
เก็บเบี้ยใต้ถุนร้าน การเก็บเล็กผสมน้อย ค่อยๆ ทำไปทีละเล็กทีละน้อย สุดท้ายแล้วก็จะสำเร็จเป็นรูปร่างขึ้นมา

พานเอาคนข้างหลังไว้ให้ดี จับคนหลังสุดไว้ให้ได้ เพื่อมาแทนหน้าที่ประตูรีรีข้าวสารนี้

 

ข้อมูล

http://www.baanjomyut.com/library_2/extension-2/thai_play/14.html

https://www.gotoknow.org/posts/222026

https://www.gotoknow.org/posts/413963

—————————————

โดย: Foodstylist Channel

คำสอนแสนสนุกผ่านการละเล่น
ให้คะแนนบทความ