ขนมโพรงแสม ขนมไทย อบอวลด้วยความรักและความดีงาม

ขนมโพรงแสม

ขนมไทย อบอวลด้วยความรักและความดีงาม

สำหรับธีมเดือนกุมภาพันธ์ เดือนแห่งความรักนี้  ในมุมของอาหารไทยสามารถมองได้หลายรูปแบบทั้งอาหารว่าง อาหารคาว ที่เกิดจากความรัก ความผูกพันของผู้ที่ทำให้รับประทาน เมนูเหล่านี้มีเรื่องเล่า ตำนาน ที่สามารถสืบค้นหาได้ในตำรับตำราทำกับข้าวสมัยก่อน ยิ่งตำราทำกับข้าวในวังยิ่งแล้ว มีหลากหลายเมนู ทั้งชื่อที่แปลกหู ลักษณะอาหารนั้นๆ ที่แปลกตา ชวนสงสัย เป็นความคิดที่สร้างสรรค์ของคนไทยในรั้ววังสมัยก่อน ล้วนคิดและทำให้ถูกกับจริตของคนและคนที่ตนรัก จึงก่อเกิดเป็นเมนูที่เปี่ยมไปด้วยความจงรักภักดี

อาหารจากความรัก

จากความรักที่คนทำอาหารในเมนูต่างๆ มีต่อผู้ที่ทำให้ ล้วนสุขใจทั้งผู้ให้และผู้รับ เช่น น้ำพริกลงเรือ (เมนูน้ำพริกที่เปี่ยมไปด้วยรักและภักดีของ เจ้าจอม หม่อมราชวงศ์สดับ ลดาวัลย์ ในรัชกาลที่ ๕) ปลาทูทอดแบบชาวเพชรบุรี (การทอดปลาทูแบบพิเศษเป็นที่โปรดปรานในรัชกาลที่ ๕ โดยผู้ที่ทำถวายคือ เจ้าจอมเอิบ หนึ่งในเจ้าจอมก๊กออ สายตระกูลบุนนาค) ต้มจิ๋วหรือแกงต้มจิ๋ว (เมนูซุปเลียนแบบอย่างฝรั่ง ปรับรสชาติ ส่วนผสมเป็นแบบไทย โดยพระองค์เจ้าเยาวภาพงษ์สนิท พระราชธิดาในรัชกาลที่ ๕ ซึ่งทรงปรุงเป็นซุปสมุนไพร เหมาะแก่อาการประชวร คือการปรุงอาหารให้เป็นยา เพื่อถวายพระบิดาของพระองค์) ไข่พระอาทิตย์ (เมนูไข่พร้อมข้าวปรุงรสแสนอร่อยของในหลวงรัชกาลที่ ๙ ที่ทรงทำให้พระโอรสและพระธิดา ของพระองค์เสวยด้วยความรัก) เป็นต้น

ขนมสำหรับบ่าวสาวในงานพิธี

นอกจากอาหารที่กล่าวมาในข้างต้น คนไทยสมัยก่อนยังรู้จักสอดแทรกความรักในขนบธรรมเนียม ประเพณีอันดีงามที่เกี่ยวกับความรัก สอดแทรกเข้าไปในอาหารนั้นๆ ในเรื่องของการแต่งงาน ความเหมาะสมในการครองคู่ ความเชื่อต่างๆ ที่ทำให้ให้ความรักนั้นอยู่กันได้อย่างราบรื่น มีสุข ดังเช่น การใช้ขนมไทย ตระกูลทองต่างๆ ในประเพณีหมั้น แห่ขันหมาก เพื่อทำให้ชีวิตมีแต่ความสิริมงคลดีงาม ขนมไทยจำเพาะที่ต้องใช้ในงานมงคลสมัยก่อน เรียกว่า ๓ ถ้วย หรือ ๔ ถ้วย จนกลายเป็นประเพณีกิน ๓ ถ้วย ๔ ถ้วย กล่าวถึงไข่กบ นกปล่อย มะลิลอย (นางลอย) อ้ายตื้อ ค้นพบในศิลาจารึกสมัยพ่อขุนรามคำแหง นำมาผูกพันกับประเพณีการแต่งงานของคนไทยสมัยก่อน พูดถึงของกิน ๔ ชนิดนี้ ว่าในเรื่องของการอวยพรให้บ่าวสาวมีชีวิตในการแต่งงานคล้ายของที่กล่าว

คำอวยพรผ่านขนม

ไข่กบ (เม็ดแมงลัก) ให้บ่าวสาวมีลูกหลานเต็มบ้านเต็มเมือง คล้ายกบเวลาไข่จะเป็นแพ นกปล่อย (ลอดช่อง) ให้บ่าวสาวมีความรักที่หมดทุกข์หมดโศก มะลิลอยหรือนางลอย (ข้าวตอก) ให้บ่าวสาวมีความรัก ที่ดีงาม อยู่ในกรอบประเพณีอันดีงาม เหมือนข้าวตอกในขณะที่คั่วไม่เคยหลุดกระเด็นออกจากที่คั่วเลย อ้ายตื้อ (ข้าวเหนียวดำ) ให้ความรักบ่าวสาว มีความรักที่แนบแน่น มั่นคง คล้ายข้าวเหนียวดำนึ่งสุกแล้วมีความแน่นหนึบไม่แตกออก เป็นต้น ทั้งขนมและอาหารที่ใช้ในการประกอบพิธีมงคล การแต่งงานนี้มีมากมาย หากแต่สอดแทรกความรู้ต่างๆ ที่เราอาจไม่เข้าใจว่า เพราะอะไรถึงต้องใช้ของเหล่านี้

ขนมไทยที่ใหม่จะนำเสนอให้สอดคล้องกับธีมความรักคือ ขนมโพรงแสม” หลายคนอาจยังไม่รู้จักขนมชนิดนี้ แต่หากมีงานมงคลสมรสแบบไทยโบราณ มักจะเห็นขนมชนิดนี้แน่นอน มีลักษณะเป็นแป้งทอดทรงกระบอก ด้านในกลวง ด้านนอกเคลือบน้ำตาล คนโบราณใช้เปรียบเทียบให้ความรักของคู่บ่าวสาวนั้น มีความยั่งยืน มั่นคง เหมือนกับเสาของเรือนที่พักอาศัยนั้นเอง ทั้งขนมและอาหารไทย ต่างสอดแทรกความรู้ ความละเอียดอ่อนของผู้ที่ทำได้เป็นอย่างดี สื่อให้เห็นถึงความรักในอาหารนั้นๆ ถึงแม้ยุคสมัยจะเปลี่ยนไป แต่ขนมและอาหารที่สร้างสรรค์ขึ้นมา ยังคงไม่เสื่อมคลายไปตามกาลเวลา

สูตรทำขนมโพรงแสม ขนมโพรงแสม

—————————————

words: chefmai (IG:chefmaikee / FC chefmaikee-FC)
photographs: NinaGrapher

Chef Mai

โดย: Chef Mai

พีระโรจน์ ศิริปัญจนะ (เชฟใหม่) : เชฟที่เทหัวใจให้อาหารไทยแบบเต็มร้อย
ขนมโพรงแสม ขนมไทย อบอวลด้วยความรักและความดีงาม
ให้คะแนนบทความ